Eglise Saint-Martin
te Pressignac
Bijlagen.
woensdag 18 maart 2026
Eglise priorale Saint-Jean-Baptiste te Ronsenac (Charente 16)
Eglise priorale Saint-Jean-Baptiste
te Ronsenac
Beschrijving.
Ronsenac was een Merovingisch vicus gelegen nabij de Romeinse weg, waarvan de begraafplaats enkele fraaie graven heeft opgeleverd. De stichting van een Cluniacensisch priorij, de eerste in de Périgord, wordt daar rond 1100 vermeld. De vestiging, die rechtstreeks onder de Bourgondische abdij viel, telde een gemeenschap van zeven monniken. De kerk ervan grensde aan het voormalige kasteel van de plaatselijke heren, de Arnauds, die hulde brachten aan de graven van Angoulême. De kloostergebouwen leunden tegen de zuidflank van het heiligdom, op de helling van een vallei.
De voormalige priorij is vandaag de dag nog steeds één van de best bewaarde kloostercomplexen in de Charente, ondanks de verwoestingen die het in de loop der eeuwen heeft ondergaan. De Honderdjarige Oorlog en vervolgens de godsdienstoorlogen hebben er inderdaad grote schade aangericht. Tussen beide conflicten in lijkt de 15e eeuw een periode van relatieve welvaart te zijn geweest, die echter van korte duur was. De 17e eeuw lijkt, ondanks de vernielingen, een periode te zijn geweest waarin het kloosterleven werd voortgezet door de overdracht van de priorij aan de Engelse benedictijnen, die naar Frankrijk waren gevlucht nadat ze door Hendrik VIII uit Engeland waren verdreven. De kloostergebouwen, die tijdens de Franse Revolutie in beslag werden genomen, werden gebruikt als boerderij en werden niet onderhouden totdat ze in de jaren 80 werden gekocht door de heer Montigny, die een opmerkelijke restauratie uitvoerde die vandaag de dag door zijn nakomelingen wordt voortgezet. De priorij is dus een particulier monument.
De priorijkerk, gebouwd in het eerste derde deel van de 12e eeuw, was een groot gebouw in de vorm van een Latijns kruis, waarvan alleen het driebeukige schip bewaard is gebleven – een van de grootste in de Charente – evenals de westelijke muur van de zuidelijke arm van het transept, die wordt verlengd door een van de kloostervleugels. Het sterk uitstekende transept en de apsis, waarover niets bekend is, zijn sinds de godsdienstoorlogen verdwenen. De gewelven van het schip werden in de 19e eeuw in baksteen herbouwd door architect Warin, die ook het bovenste gedeelte van de westgevel aanpaste en er een klokkentoren met bogen aan toevoegde. Het benedenverdieping van de gevel behoudt een driedelige structuur, met twee blinde bogen die een ingang met gladde booglijsten omringen. De kapitelen, die sterk verweerd zijn, verraden door hun motieven en vormgeving een duidelijke invloed uit de Saintonge.
Ook de overwelving, waarbij in de hoofdbeuk een tongewelf op gordelbogen en in de zijbeuken met halve tongewelven op gordelbogen is toegepast, doet denken aan dat van de Cluniacense kerk Saint-Eutrope in Saintes, die aan het einde van de 11e eeuw werd gebouwd. Dit constructieontwerp past in ieder geval perfect bij het merkwaardige verschil tussen het aantal traveeën van de zijmuren – zeven in totaal – en de grote boogreeksen – zes in totaal –, dankzij de schuine gordelbogen die aan de bovenkant geen steunen nodig hebben. Sommige gordelbogen van de zijbeuken steunen dus niet ter hoogte van de pijlers, maar boven de grote bogen. Deze afwijking kan alleen worden verklaard door kostenbesparing, die mogelijk werd gemaakt door deze bijzondere gewelfconstructie, die uniek is in de Charente.
De beeldhouwkunst is binnen te zien in de kapitelen van de halfzuilen aan de twee zijmuren en in de zuiltjes van de vensters. Er bevinden zich ook twee kapiteellichamen aan het begin van de grote boogreeksen, op de voormalige westelijke pijlers van de viering van het transept, dat tegenwoordig is vervangen door een modern vierkant kooreinde. Enkele bijzonder geslaagde werken, waarvan sommige nog sporen van polychromie vertonen, bevestigen de verbanden met de kunstwerken van Saint-Eutrope en op de benedenverdieping van de gevel van de kerk van de Abbaye aux Dames te Caen. Opvallend zijn met name de figuren die symmetrisch zijn geplaatst in een wirwar van rankversieringen en op hoorns blazen, monsters die met bijlen vechten, leeuwen die elkaar bevechten, en een merkwaardige scène waarin Simson tweemaal is afgebeeld: enerzijds verslaat hij de leeuw waarop hij zit, en anderzijds staat hij rechtop terwijl hij met een stuk stof zwaait. Deze kapitelen behoren tot de mooiste die men in de Charente kan vinden.
Ten zuiden van het schip is de vierhoek van het voormalige klooster nog steeds duidelijk te zien, hoewel de galerijen helaas verdwenen zijn. Van de drie kloostergebouwen die het omringden, heeft alleen de zuidvleugel zijn volledige middeleeuwse omvang behouden, ondanks interne verbouwingen. De oostvleugel, die het voormalige transept verlengt, is sinds de 17e eeuw ingestort, maar de muren uit de 12e eeuw zijn nog steeds in opstand bewaard gebleven. Men ziet er het portaal, omlijst door tweeledige vensters, dat toegang gaf tot de kapittelzaal, de voormalige doorgang naar de tuin en de rondboogvensters van de verdieping van de slaapzaal. De westvleugel is in de moderne tijd grotendeels herbouwd om als schuur te dienen. Op de kruising met de zuidvleugel is een wenteltrap bewaard gebleven die in de 15e eeuw is aangelegd, tegelijk met de gehele zuidwestvleugel van de priorij, wellicht om daar de woonvertrekken van de prior in te richten. De zuidvleugel, die uitkijkt over het dal, telt drie verdiepingen. De begane grond wordt ingenomen door een grote overwelfde kelder, die waarschijnlijk aan het einde van de 12e of in de 13e eeuw werd aangelegd. De begane grond huisvestte waarschijnlijk de refter van de monniken, die later in verschillende ruimtes werd opgedeeld. In 1998 werd bij het vrijmaken van een klein rechthoekig raam dat naar het zuiden uitkijkt een prachtige muurschildering ontdekt in de raamopening van wat waarschijnlijk het raam was dat de leesstoel verlichtte. Dit gotische werk uit het begin van de 14e eeuw, waarop het gekruisigde Lam, een lezer-monnik en Adam en Eva die uit het paradijs worden verdreven te zien zijn, is een van de belangrijkste vondsten van de afgelopen decennia in de Charente. Tot slot is aan de buitenkant, aan de tuinzijde, boven een moderne deur een gebeeldhouwd timpaan uit de romaanse periode aangebracht, dat wellicht afkomstig is uit de kerk en waarop een prachtig silhouet van een lopende leeuw te zien is. Dit beeldhouwwerk is vandaag de dag in zekere zin het embleem van dit belangrijke monument.
Foto Wikipedia
zuidelijke buitenzijde kerk met voormalige kloostergang
niet toegankelijk publiek
Bron.
- Christian Gensbeitel in "Promenades romanes en Charente"; Editions Geste; La Crèche 2010.
- Jean George in "Les eglises de France; Charente"; Librairie Letouzey et Ané; Paris 1933.
Bijlagen.
-https://pop.culture.gouv.fr/notice/merimee/PA16000043
Abonneren op:
Reacties (Atom)