Ancien prieuré Saint-Maur
te Lanville;
Marcillac-Lanville
Geschiedenis.
De priorij van de reguliere kanunniken van Lanville werd gesticht tijdens het bisschopsambt van Girard de Blay, rond 1120. Deze gemeenschap bleef bestaan tot aan de godsdienstoorlogen, ondanks waarschijnlijke plunderingen tijdens de Honderdjarige Oorlog. Maar in de 17e eeuw was ze vervallen, waarna ze door de "chanoines génovéfains" werd hersteld, die een deel van de kloostergebouwen herbouwden. Deze zijn sinds de Revolutie verdwenen, met uitzondering van een bijgebouw, een vrij bescheiden 18e-eeuwse woning ten zuiden van de kerk, die sinds de opgraving en renovatie door de Club Marpen in de jaren 1970 opnieuw onderdak biedt aan een religieuze gemeenschap. Ten noorden van de kerk zijn aan de rand van de velden nog enkele overblijfselen te zien van het klooster en de voormalige kapittelzaal, in laatgotische stijl uit het einde van de 15e of het begin van de 16e eeuw.
Beschrijving.
De kerk, gebouwd in het midden van de 12e eeuw, bestond uit een éénbeukig schip van bijna 30 meter lang, verdeeld in drie grote vierkante traveeën. Het brede, uitspringende transept is qua afmetingen enigszins asymmetrisch, maar elke arm is voorzien van een kleine apsis. Een ruime apsis, voorafgegaan door een korte rechte travee, opent zich op een zeer ruime kruising, overdekt door een koepel op pendentieven. Bovenaan de kruising rijst een vierkante klokkentoren op, met aan drie zijden drie rondboogvensters. Er is alleen nog de bovenste verdieping te zien, omdat de daken van de apsis en het transept tijdens een versterkingscampagne, waarschijnlijk na afloop van de Honderdjarige Oorlog, zijn verhoogd, waardoor de sokkel ervan aan het oog is onttrokken. Een schietgat boven het zuidelijk portaal van het transept, aan de kant van het dorp, dateert eveneens uit deze onrustige periode.
Plan volgens Jean Georges
Het gebouw heeft nog meer tegenslagen gekend, aangezien de westgevel aan het begin van de 20e eeuw instortte. Het schip werd daarom met één travee ingekort en kreeg een nieuwe gevel, een bleke afspiegeling van de vorige. Voor het overige is het grootste deel van de romaanse structuur bewaard gebleven, ook al zijn sommige delen pas in de gotische periode herzien of voltooid. Dit gold bijvoorbeeld voor de gewelven van het schip, bestaande uit een reeks kruisribben die in 1625 instortten. Hetzelfde geldt voor de twee ramen met stralend maaswerk, die de romaanse ramen op de zuidmuur van het transept hebben vervangen.
Waarschijnlijk werd de bouw van de romaanse kerk begonnen bij het koor en het transept, wellicht vóór 1050. De constructie is homogeen, opgetrokken uit prachtig, perfect op elkaar afgestemd natuursteen. Hoewel de apsis aan de buitenkant vrij sober is, ondanks de aanwezigheid van een kroonlijst met enkele gebeeldhouwde modillions en ramen met zuiltjes, ontbreekt het binnenste niet aan elegantie, met zijn boogreeks gedragen door zuiltjes met gebeeldhouwde kapitelen die zijn afgeleid van de kunst van de Sint-Pieterskathedraal.
Op de kruising dragen krachtige zuilenbundels de bogen met drie gordingen die de pendentieven van de koepel ondersteunen. De versiering van de kapitelen is hier voornamelijk plantaardig, met name prachtige kapiteellichamen van het Korinthische type met scherp afgetekend bladwerk die wijzen op het midden of de tweede helft van de 12e eeuw. De stijl van de zeer ruime vormgeving van de oostelijke delen is ongetwijfeld te danken aan de kathedraal van Angoulême. Het is daarentegen moeilijk te zeggen welke dakconstructie oorspronkelijk voor het schip was voorzien; ging het om een reeks koepels of al om kruisribben? Dat is niet met zekerheid te zeggen. In ieder geval had de westgevel, zoals bekend uit oude documenten, drie niveaus met boogreeksen, wat haar deed lijken op die van de abdijkerk van Châtres, een andere kerk van reguliere kanunniken die waarschijnlijk uit dezelfde tijd stamt.
Twee andere bijzondere kenmerken van dit monument verdienen te worden benadrukt: enerzijds de reeks grafinscripties van kanunniken die nog steeds op de buitenmuur van de apsis te zien zijn en dateren uit de 12e eeuw, en anderzijds de gotische muurschilderingen in de zuidelijke apsis en het schip.
Bron.
- Christian Gensbeitel in "Promenades romanes de Charente"; Geste Editions; La Crèche 2010.
- Jean George in "Les églises de France; Charente"; Editions Letouzey et Ané; Paris 1932.
Bijlagen.
